Ogłada w łacinie

Dlaczego mówić circle [sIrkl], jeżeli mówimy cat [kæ:t]?
Rzecz tu o wymowie Annuit coeptis w Wielkiej Pieczęci USA, zgodnie z klasyczną łaciną i wiedząc, co i jak, a nie tylko powtarzając artykulację z pamięci.

 

WIKIMEDIA COMMONS: CHŁOPIEC CZYTAJĄCY CYCERONA,
FRESK VINCENZO FOPPA, US PD 1923

 

Antyczna łacina miała dźwięk, którego angielski dziś ma bardzo niewiele, pisany [ts] w fonetycznych skryptach. Można spróbować, wymawiając [s] i zamykając na podniebieniu twardym jak dla [t].

 

Rosyjski i polski mają ten dźwięk w słówkach ценT, cent. Niemiecki ma ten dźwięk w liczebniku zehn, dziesięć.

 

Łacińskie centesimus znaczyło jedną setną, a cententionalis było małą monetą; wszystkie tu słówka należą z pomyślunkiem dziesiętnym.

 

To SZLAK BURSZTYNOWY przyniósł ów łaciński wpływ. Możemy porównać kwota [kvota] po polsku, квота [kvota] po rosyjsku, oraz Quote [kvote] po niemiecku. Francuska fonologia ogółem odrzuca [v] wewnątrz sylab, ukształtowała więc quota jako [ko:ta:].

 

Starożytne porozumiewanie się dla handlu było głównie mowne. Włosi, bardziej obznajomieni z łaciną pisemną, rozwinęli [kwota], zważmy jednak, że włoski nie jest „nowoczesną łaciną”, choć ma [c] w słówku cena, oraz [k] w costo.

 

Przyswajanie łacińskich wzorców w angielskim też odbyło się głównie poprzez pismo, a dalej, angielski znalazł się pod wpływem francuskiego, po podboju normańskim. Francuzom nie podobał się także dźwięk [ts].

 

W łacinie, literka c oznaczała dźwięk [ts] — lub w słowiańskich zapisach fonetycznych [c] — przed samogłoskami przednimi. Samogłoski tylne i wszystkie zgłoski przynosiły dźwięk [k].

 

Możemy wrócić do circles i cats. Dziś słówka angielskie pochodzące z łaciny wybrzmiewają literkę c jako [s] przed samogłoskami przednimi, a jako [k] przed tylnymi i wszystkimi zgłoskami.

 

Łacina miała też digrafy. Możemy zobaczyć taki jeden w słówku cœptis. W mowie skutkował on dźwiękiem [e], stąd literka c brzmiała przed nim [c].

 

ŁACIŃSKA KAPITAŁA to styl dla ceremonialnych oraz oficjalnych prezentacji tekstu. Motto Wielkiej Pieczęci tak by w owym stylu wyglądało.

E PLVRIBVS VNVM
ANNVIT CŒPTIS
NOVVS ORDO SECLORVM

 

arch-of-titus-inscription

WIKIMEDIA: ŁUK TYTUSA, RZYMSKA KAPITAŁA

 

Łacina była szczególna względem kształtów i dźwięków u i v. Możemy na przykład zobaczyć literkę u w angielskim słówku language. Po łacinie była to lingua, wymawiana [lIηgva], gdyż następowała samogłoska niska. O całej deklinacji decydował mianownik. Porównajmy cuius [kuIus].

 

Więcej, po każdym q musiał się pojawiać kształt u, a razem wymawiano je [kv].
PRZESZUKIWANIE PERSEUSZ: ŁACIŃSKIE SŁÓWKA Z Q

 

Odręcznie, motto wyglądałoby następująco:
E pluribus, unum
Annuit cœptis
Novus ordo seclorum.

 

Nie ma tu kontekstu wymagającego wybrzmiewania u jako [v].

 

No i już,
[a: n n u I t] [c ε: p t I s].

 

Możemy też uznać za warte uwagi, iż starożytni wymawiali podwójne zgłoski osobno, jak w an | nuit.

 

Zapraszam do wpisu o Wielkiej Pieczęci.
A NEW PEOPLE COME

*****

LINK: READ THIS IN AMERICAN ENGLISH

Zapraszam do komentowania

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s